Mnóstwo specjalistów od polskiej literatury twierdzi, że najwybitniejszą dziewiętnastowieczną lekturą jest “Lalka” Prusa. Autor noweli “Antek” w tym wielotematycznym dziele zawarł dzieje pierwszoplanowego bohatera pokazane na tle Warszawy.
Przewodni wątek to miłość, która łączy warszawskiego przedsiębiorcę i piękna kobietę. Wokulski jest warszawskim kupcem pochodzącym z ziemiaństwa, a jego wybranka jest przedstawicielką arystokracji. Ich możliwy związek złamałby niepisane zasady. Mimo to kupiec skupia wszystkie swoje wysiłki by uzyskać ogromny majątek i dzięki niemu zrealizować wszystkie marzenia pustej “lalki”.
Kolejnym istotnym powieściowym zagadnieniem jest zaprezentowanie ówczesnego społeczeństwa egzystującego w latach osiemdziesiątych XIX wieku. Przedstawieni są zarówno zajmujący najwyższą pozycję społeczną, szlachta, mieszkańcy miast jak i biedacy. Prócz krajan w książce są pokazani zamieszkujące nasz kraj narody – na przykład Żydzi. Pozytywistyczny pisarz stroni od krzywdzących sądów, stara się pokazać prawdziwy portret mniejszości, z jej dobrymi i złymi cechami.
Innym problemem książki “Lalka“ jest Warszawa. Uważa się ją nawet za osobnego bohatera. Prus przedstawia zarówno dzielnice i miejsca przebywania najzamożniejszych, np. Łazienki, jak i biedaków, to jest Powiśle. Precyzyjnie opisuje konkretne rejony, ich wygląd i mieszkańców. Obok stolicy Polski znajdziemy także wizerunek francuskiej stolicy, a także dworu Prezesowej w Zasławku.