Prace maturalne są elementem ustnego egzaminu maturalnego z polskiego ocenianą przez zespół egzaminacyjny. Dodatkową częścią matury ustnej jest dialog maturzysty z egzaminatorami dotycząca tematu prezentacji maturalnej i literatury.
Praca maturalna opiera się na publicznym i ustnym zaprezentowaniu wybranego przez zdającego tematu prezentacji. Temat wystąpienia należy przedstawiać w sposób jak najbardziej pełny, zwarty oraz rzeczowy. Trafny dobór tematu i metody jego przekazania pozwala na pokazanie własnych zainteresowań oraz pasji. Regulamin daje możliwość zaproponowania własnego tematu, który jednak wcześniej zaaprobować polonista, a po jego zgodzie Okręgowa Komisja Egzaminacyjna akceptująca obowiązujący w danej szkole wykaz tematów.
Za odpowiedź ustną można uzyskać najwięcej 20 punktów. Szkoła obligatoryjnie powinna zapewnić oprzyrządowanie niezbędne do pokazania materiałów dodatkowych dostarczonych uprzednio przez zdającego. Podczas przedstawiania pracy maturalnej zdającemu nikt nie powinien przeszkadzać uwagami lub pytaniami. Członkowie komisji egzaminacyjnej będą zwłaszcza sprawdzać zręczność komunikacji werbalnej oraz zdolność organizowania pracy.
Umiejętność organizowania warsztatu pracy opiera się na zaplanowanej i rzeczowej kompozycji prezentacji – zgodnym z zasadami rozdzieleniu treści na wstęp, rozwinięcie oraz zakończenie. Kluczowe jest pokazanie komisji prawidłowego zrozumienia tematu i uargumentowanie określonej tezy.
Na przygotowanie pracy maturalnej jest wiele miesięcy, więc należy odpowiednio zaplanować następujące po sobie fazy pracy nad nią. Opracowanie zrealizowanego tematu wymaga rozważenia, poszukania niezbędnych artykułów, czasu na napisanie, a na końcu nauczenie się poprawnego przedstawienia tematu prezentacji.