Prace maturalne są częścią ustnej matury z języka polskiego ocenianą przez komisję. Kolejną częścią egzaminu jest rozmowa maturzysty z zespołem egzaminacyjnym dotycząca tematu zaprezentowanej pracy i literatury.
Praca maturalna opiera się na publicznym i ustnym zaprezentowaniu wybranego przez maturzystę tematu pracy. Temat prezentacji trzeba przedstawiać w sposób możliwie kompletny, logiczny oraz konkretny. Właściwy wybór tematu i metody jego ujęcia umożliwia na przedstawienie indywidualnych zainteresowań oraz hobby. Regulamin daje możliwość wysunięcia propozycji własnego tematu, który musi jednak wcześniej zaaprobować nauczyciel języka polskiego, a w następnej kolejności Okręgowa Komisja Egzaminacyjna potwierdzająca szkolny wykaz tytułów prezentacji.
Za wypowiedź ustną można otrzymać najwięcej 20 punktów. Placówka szkolna obligatoryjnie powinna zapewnić wyposażenie przydatne do przedstawienia materiałów pomocniczych dostarczonych wcześniej przez maturzystę. W trakcie przedstawiania pracy maturealnej z języka polskiego egzaminowanemu nikt nie ma prawa przeszkadzać uwagami lub pytaniami. Członkowie komisji egzaminacyjnej będą przede wszystkim sprawdzać sztukę komunikacji werbalnej oraz zdolność organizowania warsztatu pracy.
Zdolność organizowania pracy opiera się na zaplanowanej i logicznej kompozycji prezentacji – odpowiednim rozdzieleniu zawartości na wstęp, rozwinięcie oraz zakończenie. Istotne jest zaprezentowanie egzaminatorom prawidłowego zrozumienia tematu i uargumentowanie określonego problemu.
Na przygotowanie pracy maturealnej z języka polskiego jest wiele miesięcy, więc powinno się właściwie zaplanować następujące po sobie fazy pracy nad nią. Opracowanie ostatecznego tematu wymaga rozważenia, zebrania potrzebnych materiałów, czasu na ich opracowanie, a następnie nauczenie się bezbłędnego przedstawienia tematu pracy.