Istnieje 15 gatunków morwy należących do rodzaju morwa (Morus). W postanowieniach
Polski są uprawiane 2 gatunki: morwa biała (Morus alba L.) i morwa czarna (Morus
nigra L.). Obydwa gatunki dostarczają jadalnych owoców, które mogą być spożywane
zarówno w stanie świeżym jak również po przetworzeniu. W wielu wypadkach wykorzystywana jako detal dekoracyjny, kreując bukiety ślubne jako wypełnienie zamiast traw.
Morwa biała jest szeroko wypozycjonowana w Europie i świecie. Ma ponad
400 różnych odmian i form. Od niepamiętnych czasów była uprawiana w Chinach
i Indiach. Do Europy sprowadzono ją w 12 wieku.
Drzewo dorasta do 10-14 m. Na glebach lekkich nie osiąga tych rozmiarów..
Pędy żółtawoszare, cienkie. Liście skętoległe, jasnozielone, niepodzielone lub powcinane.
Górna strona liści błyszcząca, gładka. Na dolnej są kępki białych włosków.
Owoce złożone z drobnych niełupek. Kształtem przypominają owoce jeżyn. Są słod-
277
kie, a dosłownie nieco mdłe. Występuje zmienność w barwie owoców od czystobiałej przez
różową do czarnej. Nawet biała morwa może posiadać czarne owoce jak czarna morwa.
Morwa biała jest głównie wykorzystywana w hodowli jedwabników
Morwa czarna tworzy drzewa wręcz nieco większe, niż biała. Jej liście są niewiele
przydatne do hodowli jedwabników. Jest sadzona jako drzewo owocowe, gdyż jej
owoce są bardziej smaczne, posiadają więcej kwasów i są większe. Istnieje też kilka form
pośrednich – krzyżówek między morwą białą, czarną a także innymi gatunkami. Drzewa
mają koronę gęstą. Pędy, są identycznie jak u białej, żółtoszare. Liście jajowate, jednolite,
niepodzielne albo powcinane, bardzo podobnie jak u morwy białej. Owoce po dojrzeniu
– czarne.
Morwa biała i czarna posiadają kwiaty rozdzielno-płciowe. Na jednym drzewie występują
kwiaty męskie i żeńskie. Zapylenie odbywa się za pomocy wiatru (tak, jak u
leszczyny i orzecha włoskiego). Spotyka się też drzewa, które mają jedynie kwiaty męskie
albo żeńskie.
Obydwa gatunki morwy maja użytkowanie w ziołolecznictwie różnych krajów
świata. Wykorzystuje się owoce, liście, korę pędów i korzeni.
Owoce morwy białej zawierają do 12 % cukrów (w pewnych sytuacjach i więcej) i kwasów
(od 0,1 do 0,4 %). Owoce morwy czarnej mają omal o polowę (5-9 %) mniej
cukrów, niemniej jednak więcej kwasów – ponad 0,6 %. Ilość związków pektynowych jest analogiczna
w owocach obydwu gatunków – 0,47-0,55 %. Witamina C występuje w ilościach od 8
do 29 mg%. Owoce obydwu gatunków a dodatkowo zawierają: flawonoidy, garbniki, prowitaminę
A i sole mineralne (przede wszystkim żelazo).
Morwa nie jest wymagająca. Ma możliwość być uprawiana na glebach lekkich i ciężkich.
Lubi próchnicę i składniki pokarmowe. W wielu przypadkach sadzi się morwę czarną lub białą
(na modyfikacji) jako żywopłot nieformowany. Wówczas sadzi się gęściej – roślina od rośliny
co 2-3 m. W małym ogródku wystarczy 1 morwa, najlepiej czarna. Dobieramy
dla niej miejsce słoneczne. Będzie wówczas dobrze rosła i plonowała.