Najtragiczniejsza wojna światowa to okres apokalipsy spełnionej. Zbrodnie wojenne niesamowicie odcisnęły się na mentalności wielu ludzi. Na zbrodnicze zdarzenia nie pozostali nieczuli też pisarze. Po wstrzymaniu działań zbrojnych powstało sporo utworów powiązanych z tymi wydarzeniami. Jednym z najbardziej autentycznych szczegółowych tekstów są “Medaliony” Nałkowskiej. To zarówno niezwykły zapis o wojennych latach, ale i wielka literatura.
Pisarka nie starała się ułożyć wiekopomnego dzieła. Dążyła do ocalenia od zapomnienia przeżyć wymienionych świadków tej wielkiej zbrodni – zarówno ofiar, a także oprawców. W celnych opowiadaniach przedstawia detale okrutnej realności. Możemy za sprawą tego poznać indywidualne dzieje i przemyślenia o wojnie i jej okrucieństwach. Za pomocą przemyślanej formy “Medaliony“ silnie oddziałują na psychikę. Żaden z czytelników nie może pozostać nieporuszony wobec ukazanych scenek.
Nałkowska w zbiorze opowiadań nikogo nie oskarża. Wnioski zostawia czytelnikom. Usiłuje jednak skierować do przyszłych pokoleń odezwę, z wiarą, że precedensowa katastrofa nigdy więcej się nie powtórzy. Szczególnie głęboka jest opowieść: “Dwojra zielona”. Choć dotyczy pojedynczego działania ukazuje całe zezwierzęcenie wojny przeciwko Hitlerowi.