W polskiej twórczości ważne miejsce stanowią epopeje narodowe. Oprócz najsławniejszej, którą stanowi “Pan Tadeusz” odnajdziemy także inną pozycję literacką, która zawiera paradygmaty tego ponadczasowego gatunku. “Nad Niemnem” Orzeszkowej to książka, która została wydana w w drugiej połowie XIX wieku. Pokazuje ona szeroką panoramę losów polskiego ziemiaństwa.
Najdokładniej ukazani bohaterowie to mieszkańcy Korczyna. Po powstaniu z 1863 roku cały czas spotykają się z problemami finansowymi. Jednak ich dom dość często odwiedzają zamożniejsi przyjaciele i reprezentanci ważnych rodów. Obok ziemiaństwa pisarka ukazała również życie zubożałej szlachty – mieszkającej w zaścianku. Mimo ciężkiej sytuacji umieją być wdzięcznym za proste życie, a na pewno kochają swój kraj.
Obok niesnasek w utworze “Nad Niemnem“ jest także przedstawiona istota zachowania tradycji oraz ciężkiej pracy na roli. Pisarka sugeruje, że wyłącznie dzięki tym ideom można bezpiecznie trwać w niespokojnych czasach.
Dla tych, dla których moralne idee nie są ciekawe książka proponuje inna tematykę. Jest to problem rodzącej się czułości między przedstawicielem bohatyrowickiego zaścianka, a dziewczyną z Korczyna. Na początku na ich drodze do szczęścia ukazuje się niemało barier, na przykład panna Orzelska nie potrafi ciężko pracować, mimo tego w zakończeniu zaprezentowana historia kończy się szczęśliwie, a Jan i Justyna wyznają sobie miłość.