W narodowej epice główne miejsce stanowią epopeje narodowe. Oprócz najbardziej sławnej, którą jest “Pan Tadeusz” odszukamy też odmienną książkę, która wypełnia wyznaczniki tego wyjątkowego gatunku. “Nad Niemnem” Orzeszkowej to powieść, która została wydana w pozytywizmie. Prezentuje ona rozległą panoramę egzystencji polskiej szlachty.
Najdokładniej ukazani bohaterowie to mieszkańcy dworu w Korczynie. Po insurekcji styczniowej niezmiennie spotykają się z problemami finansowymi. Jednak ich dworek nierzadko odwiedzają lepiej sytuowani znajomi i przedstawiciele ważnych rodów. Obok właścicieli majątków pozytywistka pokazała też życie biednej – mieszkającej w zaścianku. Mimo niełatwej sytuacji potrafią mieć radość z prostego życia, a z pewnością czują się Polakami.
Obok nieporozumień w epopei “Nad Niemnem“ jest też przedstawiona idea tradycji oraz mozolnej pracy. Twórczyni sugeruje, że wyłącznie dzięki tym wartościom można szczęśliwie trwać w trudnych czasach w niepewnych czasach.
Dla tych, dla których etyczne napomknienia nie są istotne książka proponuje inna tematykę. Jest to wątek rodzącej się namiętności pomiędzy przedstawicielem bohatyrowickiego zaścianka, a panną Orzelską. Na samym początku na ich ścieżce do szczęścia staje niemało przeszkód, na przykład panna z dobrego domu nie przywykła pracować w pocie czoła, pomimo to na koniec przedstawiona historia kończy się radośnie, a Jan i Justyna decydują związać się.