Najbardziej docenianą rodzimą pozycją literacką jest epopeja Pan Tadeusz Mickiewicza. Autor napisał swą epopeję gdy przebywał we Francji, gdy Polska pozostawała pod wpływem trzech mocarstw. Próbował zapisać przeszły świat szlacheckich dworków i jego bogactwo.
Pan Tadeusz jako epopeja ukazuje znaczny przekrój polskiego życia społecznego. Charakteryzuje rzeczywistość i zasady obowiązujące na prowincji. Oprócz kluczowego wątku – czyli przypadków odbywających się w dworku szlacheckim po przyjeździe jednego z głównych bohaterów, mamy możliwość w niej znaleźć takie zagadnienia jak losy Jacka Soplicy, cechy szlachciców, wypadki miłosne czy opisy grzybobrania. Głównym problemem książki jest konflikt o zamek pomiędzy dwoma wpływowymi rodami. Wydarzenia uzupełniają niesamowite opisy natury, a spomiędzy nich te poświęcone: stawom.
Istotny jest niesamowity język, którym jest opowiedziana epopeja. Na prawie każdej stronicy znajdziemy charakterystyczne metafory i epitety. Czytelnika zadziwić powinna niesłychana dbałość o piękno polszczyzny.
Pan Tadeusz to też niespotykane źródło historyczne przybliżające ogląd świata szlachty z odchodzących w niepamięć. Również ze względu na to musi być znane każdemu Polakowi, jak również obywatelom innych narodowości próbujących poznać rodzimą mentalność.