Najbardziej cenioną rodzimą książką jest epopeja Pan Tadeusz Mickiewicza. Pisarz napisał swą epopeję kiedy był na obczyźnie, gdy Rzeczpospolita pozostawała pod wpływem trzech mocarstw. Chciał zapisać odchodzący świat szlacheckich dworków i jego charakter.
Pan Tadeusz jako epopeja prezentuje znaczny przekrój szlacheckiego życia społecznego. Pokazuje egzystencję i obyczaje panujące na Litwie. Obok podstawowego wątku – czyli wydarzeń odbywających się w dworku szlacheckim po przyjeździe Tadeusza, możemy w niej odszukać takie zagadnienia jak losy Jacka Soplicy, charakterystykę szlachciców, wypadki miłosne czy przedstawienia polowania. Głównym problemem książki jest spór o zamek miedzy dwoma liczącymi się rodzinami. Fabułę uzupełniają niepowtarzalne opisy natury, a wśród nich te poświęcone: burzy.
Istotny jest barwny język, którym była napisana książka. Na chyba każdej stronicy odnajdziemy liczne opisy i porównania. Czytelników poruszyć może niesłychana dbałość o piękno polskiej mowy.
Pan Tadeusz to również wyjątkowe źródło historyczne przybliżające mentalność szlachciców z początku XIX wieku. Także dzięki temu powinno być znane każdemu Polakowi, oraz obywatelom innych krajów próbujących poznać rodzimą mentalność.