Najbardziej znaną krajową pozycją literacką jest utwór Pan Tadeusz Mickiewicza. Wieszcz napisał swą epopeję podczas pobytu na obczyźnie, gdy Rzeczpospolita była pod wpływem trzech mocarstw. Chciał utrwalić przeszły świat szlacheckiej Litwy i jego specyfikę.
Pan Tadeusz jako epopeja ukazuje panoramiczny przekrój polskiego społeczeństwa. Opisuje egzystencję i zasady obowiązujące na Litwie. Prócz kluczowego wątku – to jest wydarzeń odbywających się w Soplicowie po powrocie tytułowego bohatera, mamy możliwość w niej znaleźć takie tematy jak losy Jacka Soplicy, specyfikę szlachty, intrygi miłosne czy opisy zajazdu. Kluczowym problemem trzynastozgłoskowca jest konflikt o nieruchomość pomiędzy dwoma liczącymi się rodami. Wydarzenia uzupełniają niepowtarzalne opisy przyrody, a spośród nich te poświęcone: zachodowi słońca.
Istotny jest barwny język, którym była napisana historia. Na niemal każdej stronie odnajdziemy charakterystyczne metafory i epitety. Czytelnika zachwycić powinna niespotykana dbałość o piękno języka polskiego.
Pan Tadeusz to także unikalne źródło historyczne przedstawiające ogląd świata szlachciców z schodzących z dziejowej sceny. Także ze względu na to powinno być bliskie każdemu mieszkańcowi Polski, a także przedstawicielom innych narodowości pragnących poznać polską mentalność.